Czym jest zachowek?

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która chroni najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pominięciem w dziedziczeniu. Jeżeli ktoś zostanie wyłączony z testamentu, a w normalnym trybie dziedziczyłby ustawowo (np. dzieci, małżonek, rodzice), ma prawo żądać od spadkobierców zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej odpowiadającej części jego udziału spadkowego.

Dzięki temu nawet jeśli spadkodawca cały majątek zapisze jednej osobie, pozostałym członkom najbliższej rodziny przysługuje rekompensata.

Czy można zrzec się prawa do zachowku?

Tak – polskie prawo przewiduje możliwość zrzeczenia się dziedziczenia, a co za tym idzie także prawa do zachowku. Wymaga to jednak spełnienia określonych formalności.

Kluczowe jest to, że zrzeczenie się nie następuje automatycznie. Nie wystarczy nie dochodzić roszczeń po śmierci spadkodawcy – potrzebna jest umowa zawarta w formie aktu notarialnego między spadkobiercą ustawowym a spadkodawcą.

Jak wygląda umowa o zrzeczenie się dziedziczenia?

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia musi być zawarta w kancelarii notarialnej. W treści umowy strony wskazują, że osoba uprawniona do spadku rezygnuje z dziedziczenia ustawowego oraz z prawa do zachowku.

Ważne: zrzeczenie obejmuje również zstępnych zrzekającego się (np. dzieci). To oznacza, że jeśli syn zrzeknie się prawa do zachowku, to jego dzieci także nie będą miały roszczeń.

Dlaczego ktoś decyduje się na zrzeczenie zachowku?

Najczęstsze powody to:

chęć uniknięcia przyszłych konfliktów rodzinnych,
sytuacje, w których jeden z członków rodziny już wcześniej otrzymał znaczną darowiznę (np. mieszkanie),
planowanie sukcesji w firmie rodzinnej,
uregulowanie spraw majątkowych jeszcze za życia spadkodawcy.

Przykład z życia:
Pan Jan prowadził firmę w Płocku i chciał, aby po jego śmierci przejęła ją tylko jedna córka, która pracowała z nim od lat. Aby uniknąć późniejszych sporów i roszczeń o zachowek ze strony syna, zawarł z nim umowę notarialną o zrzeczenie się dziedziczenia. Dzięki temu podział majątku po jego śmierci przebiegł spokojnie i zgodnie z wolą spadkodawcy.

Czy można cofnąć zrzeczenie się zachowku?

Tak – ale tylko w formie kolejnej umowy notarialnej, w której strony zgodnie postanowią, że wcześniejsze zrzeczenie traci moc.

Zrzeczenie a odrzucenie spadku – różnica

W praktyce często myli się dwa pojęcia:

zrzeczenie się dziedziczenia – następuje jeszcze za życia spadkodawcy, w formie aktu notarialnego, i dotyczy również prawa do zachowku,
odrzucenie spadku – następuje dopiero po śmierci spadkodawcy, w terminie 6 miesięcy, i nie zawsze chroni przed roszczeniami innych spadkobierców.

Jak uniknąć problemów przy zachowku?

Wskazówki praktyczne:

Sporządzając umowę zrzeczenia, zawsze korzystaj z pomocy notariusza.
Pamiętaj, że zrzeczenie obejmuje również dzieci zrzekającego się – chyba że strony postanowią inaczej.
Jeżeli rozważasz takie rozwiązanie, warto wcześniej skonsultować się z profesjonalistą – pomoże adwokat Płocklub radca prawny Płock, który doradzi, jak najlepiej zabezpieczyć interesy obu stron.

Porady prawne w Płocku

Zrzeczenie się prawa do zachowku to poważna decyzja, która może mieć skutki dla całej rodziny. Dlatego przed podjęciem kroków prawnych warto umówić się na konsultację. Doświadczony prawnik Płock wyjaśni wszystkie konsekwencje, wskaże najlepsze rozwiązania i pomoże uniknąć błędów.

Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja jest inna i powinna być rozpatrywana indywidualnie.