Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy dotyczący zmiany Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw. Projekt wprowadza do polskiego systemu prawnego możliwość pozasądowego rozwiązania małżeństwa. Zakłada, że rozwód będzie możliwy na podstawie zgodnych oświadczeń małżonków składanych przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.
Jeżeli ustawa zostanie uchwalona przez Sejm i Senat oraz podpisana przez Prezydenta, nowe przepisy wejdą w życie po 12 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Oznacza to, że pierwsze pozasądowe rozwody mogłyby być przeprowadzane już w 2026 roku.
Do tej pory rozwód w Polsce był możliwy wyłącznie przed sądem, niezależnie od tego, czy małżonkowie byli zgodni i bezkonfliktowi. Nowe przepisy mają umożliwić szybsze i bardziej przewidywalne zakończenie małżeństwa w przypadkach, gdy strony działają zgodnie i nie istnieje między nimi spór.
Celem projektowanych zmian jest:
Wiceminister Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha podkreśla, że projekt ma usprawnić procedury w przypadkach, w których nie istnieją przeszkody natury prawnej, a małżonkowie są zgodni co do zakończenia związku. Jednocześnie zachowana zostanie możliwość skierowania sprawy rozwodowej do sądu.
Pozasądowy rozwód będzie możliwy wyłącznie wtedy, gdy:
Z rozwiązania będą mogli skorzystać także cudzoziemcy zamieszkali w Polsce, pod warunkiem że nie mają wspólnego obywatelstwa.
W każdym przypadku małżonkowie zachowają możliwość wyboru tradycyjnej drogi sądowej.
Projekt przewiduje dwuetapowy tryb pozasądowego rozwiązania małżeństwa.
Etap pierwszy – zapewnienia.
Małżonkowie wspólnie stawiają się w urzędzie stanu cywilnego i składają pisemne zapewnienia, że spełniają ustawowe warunki rozwodu. Kierownik urzędu weryfikuje dokumenty i może żądać dodatkowych dowodów. Złożenie zapewnień nie oznacza jeszcze rozwodu. Od tego momentu musi upłynąć co najmniej miesiąc na namysł (tzw. tempus deliberandi). Zapewnienia zachowują ważność przez sześć miesięcy.
Etap drugi – oświadczenia.
Po upływie co najmniej miesiąca i nie później niż w ciągu sześciu miesięcy małżonkowie ponownie stawiają się w urzędzie i składają zgodne oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa. W momencie dokonania wpisu w rejestrze stanu cywilnego małżeństwo zostaje rozwiązane. Rozwód pozasądowy ma wywoływać takie same skutki jak rozwód orzeczony przez sąd i będzie uznawany również w innych państwach Unii Europejskiej.
Rozwód przed urzędem stanu cywilnego będzie skutkował:
W razie wad oświadczeń woli możliwe będzie unieważnienie rozwodu – w takim przypadku konieczne będzie skierowanie sprawy do sądu.
Projekt przewiduje opłatę w wysokości 300 zł za każdy z dwóch etapów procedury oraz 20 zł opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia.
Projekt ustawy zostanie skierowany do prac parlamentarnych. Zacznie obowiązywać po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
